Collecties

Algemeen

Van de kleine buurtschap van boerenvissers uit 1462 ontwikkelde Vollendam (later Volendam) zich bij voortdurende wateroverlast en rampspoed zoals die van de 80-jarige oorlog vanaf 1650 geleidelijk meer tot vissersdorp. Meer definitief werd de overgang toen de runderpest omstreeks 1740 samenviel met een forse toename van de visstand in de Zuiderzee.
Tijdens de expansieve 19de eeuw bouwde het overwegend katholieke Volendam in 1860 zijn eigen kerkgebouw terwijl de deels op de Noordzee vissende vloot in 1892 met 258 schepen de grootste van de Zuiderzee werd. De aloude maritieme traditie van volkszang en –dans en de klederdracht was in de loop de tijd zijn eigen weg gegaan en vanaf 1800 beginnen van het schilderachtige dorp en zijn bewoners de eerste illustraties te verschijnen. Omstreeks 1850 komt Volendam voor in reisjournaals en dienen ook de eerste kunstschilders zich in het dorp aan. Die trend zette ook door toen de bewoners door de overbevissing en de latere afsluiting van de Zuiderzee overgingen op andere inkomstenbronnen. Volendam behield zijn karakter als authentiek vissersdorp en werd met het eiland Marken een geliefd reisdoel van de via uitstekende zeeverbindingen in 1884 vanuit Amsterdam geopende rondvaarten. Ook de door de trammaatschappij in 1906 begonnen gecombineerde rondreis onder de naam Marken-Express werd een internationaal succes.

Tijdens de omschakeling van visserij naar pluimveehouderij en vishandel en vervolgens naar bouwnijverheid en toerisme trok het dorp de laatste 150 jaar steeds meer toeristen en kunstenaars aan. Intussen wisten de Volendammers zelf hun eeuwenoude tradities in voordrachtskunst, huisvlijt en zang en dans tot op vandaag levend te houden. Nadat de ondernemende, sterk zelfstandige en hulpvaardige Volendammers in 1960 met hun 100 priesters en 127 broeders en zusters een wereldrecord hadden bereikt werd het om de koorzang, bands en zangers bekende dorp in 2001 popstad nummer 1 van Nederland en in 2002 de meest prominente voetbalplaats.

Een deel van de rijke historie, cultuur en folklore van het vissersdorp is terug te vinden in het Volendams Museum dat onder meer beschikt over een uitgebreide kunstcollectie van schilderijen, tekeningen sculpturen, aardewerk, foto’s, ansichtkaarten en ander beeldmateriaal, maar ook over een schat aan binnen- en buitenlandse literatuur en muzikale uitingen van opera en operettes tot meer dan 100 aan Volendam gewijde liedjes uit de periode van 1800 tot heden.